ล้ำหน้า คืออะไร ตัดสินอย่างไร อธิบายกติกาข้อ 11 แบบเข้าใจง่าย
ล้ำหน้าในฟุตบอลคืออะไร ยืนตรงไหนถึงนับว่าล้ำ เมื่อไรถึงโดนเป่า และกรณีไหนไม่ผิด สรุปจากกติกาข้อ 11 ฉบับล่าสุด
สรุปสั้น
- ตำแหน่งล้ำหน้าวัดตอนที่เพื่อนร่วมทีมเล่นหรือสัมผัสบอล ไม่ใช่ตอนที่ผู้เล่นรับบอล
- มือและแขนไม่นับในการวัดล้ำหน้า ขอบบนของแขนนับที่ระดับใต้รักแร้ ส่วนหัว ลำตัว และเท้านับทั้งหมด
- รับบอลโดยตรงจากเตะจากประตู ทุ่มบอล หรือเตะมุม ไม่มีล้ำหน้า บทลงโทษคือฟรีคิกโดยอ้อม
ล้ำหน้า คือกติกาข้อ 11 ของฟุตบอล ผู้เล่นฝ่ายรุกจะอยู่ในตำแหน่งล้ำหน้าเมื่ออยู่ในแดนคู่แข่งและใกล้เส้นประตูคู่แข่งมากกว่าทั้งลูกบอลและผู้เล่นฝ่ายรับคนรองสุดท้าย แต่การยืนในตำแหน่งล้ำหน้าเฉย ๆ ไม่ผิด จะถูกเป่าก็ต่อเมื่อเพื่อนร่วมทีมส่งหรือสัมผัสบอล แล้วผู้เล่นคนนั้นเข้าไปมีส่วนกับการเล่นเท่านั้น
ล้ำหน้า คืออะไร
ล้ำหน้า (offside) เป็นกติกาที่กันไม่ให้กองหน้าไปยืนรอบอลอยู่หน้าประตูคู่แข่งตลอดเวลา ถ้าไม่มีข้อนี้ เกมจะกลายเป็นการเปิดบอลยาวไปหาคนที่ยืนรออยู่ข้างผู้รักษาประตู กติกาล้ำหน้าจึงบังคับให้ฝ่ายรุกต้องจับจังหวะวิ่งให้พอดีกับแนวรับ และเป็นเหตุผลที่ทีมรับสามารถดันแนวขึ้นสูงเพื่อบีบพื้นที่ได้
กติกาฟุตบอลทั้งโลกเขียนโดยคณะกรรมการ IFAB (International Football Association Board) ล้ำหน้าอยู่ในกติกาข้อ 11 แบ่งเป็น 4 ส่วน คือ ตำแหน่งล้ำหน้า การทำผิดล้ำหน้า กรณีที่ไม่ผิด และบทลงโทษ จุดที่คนดูบอลมักสับสนคือสองส่วนแรก เพราะ "อยู่ในตำแหน่งล้ำหน้า" กับ "ทำผิดล้ำหน้า" ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน
ยืนตรงไหนถึงนับว่าอยู่ในตำแหน่งล้ำหน้า
ผู้เล่นจะอยู่ในตำแหน่งล้ำหน้าเมื่อเข้าเงื่อนไขพร้อมกัน 2 ข้อ ข้อแรก ส่วนใดส่วนหนึ่งของศีรษะ ลำตัว หรือเท้าอยู่ในแดนของคู่แข่ง (เส้นกึ่งกลางสนามไม่นับเป็นแดนคู่แข่ง) ข้อสอง ส่วนใดส่วนหนึ่งของศีรษะ ลำตัว หรือเท้าอยู่ใกล้เส้นประตูของคู่แข่งมากกว่าทั้งลูกบอลและผู้เล่นฝ่ายตรงข้ามคนรองสุดท้าย
คำว่า "ผู้เล่นคนรองสุดท้าย" สำคัญมาก ในเกมส่วนใหญ่ผู้เล่นคนสุดท้ายคือผู้รักษาประตู คนรองสุดท้ายจึงมักเป็นกองหลังที่ยืนลึกที่สุด แต่ถ้าผู้รักษาประตูออกมาจากประตู คนรองสุดท้ายอาจกลายเป็นกองหลังที่ยืนอยู่บนเส้นประตูก็ได้ กติกานับที่ตำแหน่งของผู้เล่น ไม่ได้นับว่าใครเป็นผู้รักษาประตู
มือและแขนของผู้เล่นทุกคน รวมถึงผู้รักษาประตู ไม่นำมาวัดล้ำหน้า กติกากำหนดขอบบนของแขนไว้ที่ระดับใต้รักแร้ ดังนั้นไหล่นับ แต่แขนไม่นับ ส่วนผู้เล่นที่ยืนเสมอกับคนรองสุดท้ายหรือเสมอกับสองคนสุดท้ายถือว่า "ไม่ล้ำหน้า" นี่คือที่มาของคำว่า "เสมอกันให้ประโยชน์ฝ่ายรุก"
เงื่อนไขเรื่องลูกบอลก็ใช้บ่อยกว่าที่คิด ถ้าผู้เล่นอยู่หลังลูกบอลตอนที่เพื่อนเล่นบอล เช่น รับบอลที่เพื่อนจ่ายคืนหลัง ผู้เล่นคนนั้นไม่อยู่ในตำแหน่งล้ำหน้า แม้จะยืนเลยแนวกองหลังไปแล้วก็ตาม
อยู่ในตำแหน่งล้ำหน้า แต่จะโดนเป่าเมื่อไร
การอยู่ในตำแหน่งล้ำหน้าไม่ผิดกติกา ผู้ตัดสินจะลงโทษก็ต่อเมื่อ ณ วินาทีที่เพื่อนร่วมทีมเล่นหรือสัมผัสบอล ผู้เล่นที่อยู่ในตำแหน่งล้ำหน้าเข้าไปมีส่วนกับการเล่นจริง กติกาแบ่งไว้ 3 แบบ คือ เล่นบอลเอง รบกวนคู่แข่ง และได้ประโยชน์จากการอยู่ในตำแหน่งนั้น
แบบแรก "เล่นบอลเอง" ตรงตัวที่สุด คือเล่นหรือสัมผัสบอลที่เพื่อนส่งมา แบบที่สอง "รบกวนคู่แข่ง" เช่น ยืนบังสายตาผู้รักษาประตูอย่างชัดเจน แย่งบอลกับคู่แข่ง พยายามเล่นบอลที่อยู่ใกล้ตัวจนกระทบคู่แข่ง หรือทำท่าทางที่เห็นชัดว่าทำให้คู่แข่งเล่นบอลได้ยากขึ้น แบบที่สาม "ได้ประโยชน์" คือเล่นบอลหรือรบกวนคู่แข่งหลังจากบอลกระดอนจากเสา คาน ผู้ตัดสิน หรือผู้เล่นฝ่ายตรงข้าม หรือหลังจากผู้เล่นฝ่ายตรงข้ามเซฟบอลอย่างตั้งใจ
จุดที่ทำให้ดราม่าบ่อยคือ "วินาทีที่วัด" กติกาให้ใช้จังหวะแรกที่เท้าหรือร่างกายของผู้ส่งสัมผัสบอล ไม่ใช่ตอนที่บอลออกจากเท้า และไม่ใช่ตอนที่กองหน้ารับบอล ยกเว้นกรณีผู้รักษาประตูขว้างบอลที่ให้ใช้จังหวะสุดท้ายที่บอลออกจากมือ
อีกกรณีหนึ่งที่คนดูมักไม่รู้ คือถ้าฝ่ายรับ "ตั้งใจเล่นบอล" แล้วบอลไปถึงผู้เล่นที่อยู่ในตำแหน่งล้ำหน้า ถือว่าไม่ล้ำหน้า เพราะการเล่นของฝ่ายรับรีเซ็ตจังหวะใหม่ ยกเว้นการเซฟประตู กติกาให้ดูว่ากองหลังมีเวลาและควบคุมบอลได้ไหม บอลมาจากระยะไกลและมองเห็นชัดไหม ถ้าเป็นการยื่นเท้าตามสัญชาตญาณหรือบอลเฉี่ยวโดน จะไม่นับเป็นการตั้งใจเล่น
กรณีที่ไม่มีล้ำหน้า และบทลงโทษ
ไม่มีล้ำหน้าถ้าผู้เล่นรับบอลโดยตรงจาก 3 สถานการณ์ คือ เตะจากประตู ทุ่มบอล และเตะมุม นี่เป็นเหตุผลที่บางทีมให้กองหน้าไปยืนลึกในจังหวะเตะมุมหรือทุ่มยาวได้โดยไม่ผิด
เมื่อผู้ตัดสินเป่าล้ำหน้า ฝ่ายรับจะได้ฟรีคิกโดยอ้อม (indirect free kick) ณ จุดที่เกิดการทำผิด ซึ่งรวมถึงกรณีที่จุดนั้นอยู่ในแดนของฝ่ายรุกเอง เพราะกติกานับจุดที่ผู้เล่นเข้าไปมีส่วนกับการเล่น ไม่ใช่จุดที่ยืนตอนเพื่อนส่งบอล
ล้ำหน้าไม่ใช่การทำผิดที่ต้องแจกใบเหลือง ยกเว้นผู้เล่นทำผิดข้ออื่นร่วมด้วย เช่น ทำฟาวล์คู่แข่งหลังวิ่งกลับมาจากตำแหน่งล้ำหน้า ซึ่งผู้ตัดสินจะพิจารณาตามกติกาข้อ 12 แยกต่างหาก
VAR กับล้ำหน้า: ทำไมถึงตัดสินเป็นเซนติเมตร
ตั้งแต่มี VAR ในลีกใหญ่ ล้ำหน้ากลายเป็นการตัดสินที่ละเอียดระดับเซนติเมตร VAR จะหยุดภาพที่จังหวะเพื่อนร่วมทีมสัมผัสบอล แล้วลากเส้นจากส่วนของร่างกายที่ใกล้เส้นประตูที่สุดของกองหน้าและของกองหลังคนรองสุดท้าย ถ้าเส้นของกองหน้าอยู่ลึกกว่า ประตูนั้นจะถูกยกเลิก
หลายรายการใหญ่ใช้ระบบล้ำหน้ากึ่งอัตโนมัติ (semi-automated offside) ที่ใช้กล้องติดตามจุดบนร่างกายผู้เล่นและเซนเซอร์ในลูกบอล ช่วยให้ได้ภาพสามมิติและตัดสินเร็วขึ้น แต่หลักของกติกายังเหมือนเดิม ระบบแค่ช่วยวัด การตัดสินว่าผู้เล่น "รบกวนคู่แข่ง" หรือไม่ยังเป็นดุลยพินิจของผู้ตัดสิน
ผู้ช่วยผู้ตัดสินจึงถูกสอนให้ "ยกธงช้า" ในจังหวะที่ใกล้เคียง ปล่อยให้เกมเล่นจนจบจังหวะก่อน ถ้าเป็นประตูแล้ว VAR ตรวจย้อนได้ แต่ถ้าเป่าหยุดเกมเร็วเกินไปแล้วพบว่าไม่ล้ำ โอกาสทำประตูนั้นจะหายไปเลย
ดูล้ำหน้าให้เป็น: เคล็ดลับสำหรับคนดูบอล
ถ้าอยากรู้ว่าจังหวะไหนล้ำ ให้มองที่ "เท้าของคนส่ง" ก่อน แล้วค่อยมองแนวกองหลัง ไม่ใช่มองตอนกองหน้ารับบอล เพราะช่วงเวลาไม่ถึงวินาทีกองหน้าอาจวิ่งแซงไปได้หลายเมตรแล้ว
ในเกมที่ทีมรับดันแนวสูง กองหน้าที่เก่งจะวิ่งโค้งตามแนวกองหลังแล้วค่อยพุ่งเข้าไปตอนเพื่อนกำลังจะส่ง ส่วนทีมรับที่ใช้กับดักล้ำหน้าจะก้าวขึ้นพร้อมกันในจังหวะเดียว ถ้ามีกองหลังคนเดียวช้า กับดักทั้งชุดก็พังทันที
โปรแกรมการแข่งขันและผลบอลของทุกลีกที่คนไทยติดตาม ดูได้ที่หน้าโปรแกรมบอลของ BallPage เป็นเวลาไทย หน้าแมตช์แต่ละนัดมีสถิติและคลิปไฮไลต์จากช่องทางการให้ย้อนดูจังหวะที่เป็นประเด็นได้
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: ยืนในแดนตัวเองตอนเพื่อนส่ง แล้ววิ่งไปรับเลยแนวกองหลัง ล้ำหน้าไหม ตอบ: ไม่ล้ำหน้า เพราะตอนเพื่อนสัมผัสบอล ผู้เล่นยังอยู่ในแดนตัวเอง ตำแหน่งล้ำหน้าวัดจากจังหวะนั้นเท่านั้น
ถาม: ยืนเสมอกับกองหลังคนสุดท้าย ล้ำหน้าไหม ตอบ: ไม่ล้ำหน้า กติกาเขียนชัดว่าผู้เล่นที่อยู่ในระดับเดียวกับคนรองสุดท้ายหรือสองคนสุดท้ายไม่อยู่ในตำแหน่งล้ำหน้า
ถาม: เตะมุมแล้วมีคนยืนอยู่หลังกองหลังทั้งหมด ผิดไหม ตอบ: ไม่ผิด การรับบอลโดยตรงจากเตะมุม ทุ่มบอล และเตะจากประตูไม่มีล้ำหน้า
ถาม: ล้ำหน้าได้ใบเหลืองไหม ตอบ: ไม่ได้ บทลงโทษคือฟรีคิกโดยอ้อมให้ฝ่ายตรงข้าม ใบเหลืองจะมีเฉพาะเมื่อทำผิดข้ออื่นร่วมด้วย
ถาม: ทำไมแขนไม่นับในการวัดล้ำหน้า ตอบ: เพราะแขนเป็นส่วนที่ใช้ทำประตูไม่ได้ กติกาจึงวัดเฉพาะส่วนที่เล่นบอลได้ คือศีรษะ ลำตัว และเท้า โดยกำหนดขอบแขนไว้ที่ระดับใต้รักแร้
- BallPage — โปรแกรมบอล ผลบอล เวลาไทย
ข่าวนี้เรียบเรียงจากข้อเท็จจริงหลายแหล่ง · พบข้อผิดพลาด? แจ้งเรา
#ล้ำหน้า#กติกาฟุตบอล#VAR#ผู้ตัดสิน